Trong thực tế, nhiều giao dịch như mua bán bất động sản, đăng ký suất học, đặt cọc mua hàng, đầu tư hoặc hợp tác kinh doanh được thực hiện thông qua việc nhận tiền với danh nghĩa “giữ chỗ”, “giữ suất”, “đặt chỗ” hoặc “đặt cọc”. Tuy nhiên, không ít trường hợp sau khi nhận tiền, bên nhận không thực hiện đúng cam kết, cắt đứt liên lạc hoặc sử dụng các thông tin không đúng sự thật để chiếm đoạt tài sản của người giao tiền. Không phải mọi trường hợp nhận tiền giữ chỗ rồi không thực hiện cam kết đều là hành vi phạm tội. Tùy thuộc vào bản chất của giao dịch, ý chí của các bên, thời điểm phát sinh hành vi gian dối và các chứng cứ liên quan, vụ việc có thể là tranh chấp dân sự hoặc bị xem xét trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Trong các vụ án hình sự, nhiều người chỉ tìm đến luật sư khi vụ án đã được đưa ra xét xử. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật hiện hành, luật sư có thể tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội ngay từ những giai đoạn đầu của quá trình tố tụng. Việc có luật sư đồng hành sớm không chỉ giúp bảo đảm các quyền tố tụng của người tham gia tố tụng mà còn góp phần bảo đảm việc giải quyết vụ án được khách quan, đúng quy định của pháp luật. Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã quy định cụ thể về thời điểm người bào chữa được tham gia tố tụng cũng như quyền, nghĩa vụ của luật sư trong từng giai đoạn của vụ án. Hiểu đúng các quy định này sẽ giúp cá nhân, tổ chức chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi có liên quan đến một vụ án hình sự.
Sự phát triển của công nghệ thông tin và các nền tảng trực tuyến đã khiến các hình thức đánh bạc qua mạng ngày càng phổ biến với nhiều phương thức khác nhau như cá cược trên website, ứng dụng di động, trò chơi đổi thưởng hoặc cá cược thể thao trái phép. Không ít người cho rằng việc tham gia đánh bạc online với số tiền nhỏ hoặc thông qua các nền tảng đặt máy chủ ở nước ngoài sẽ không bị xử lý. Tuy nhiên, đây là quan điểm không đúng với quy định của pháp luật. Theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), người thực hiện hành vi đánh bạc trái phép trên không gian mạng vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ các yếu tố cấu thành tội phạm. Vì vậy, việc hiểu đúng các quy định pháp luật sẽ giúp cá nhân nhận thức được hậu quả pháp lý và hạn chế những rủi ro không đáng có.
Sự phát triển của mạng xã hội giúp việc chia sẻ thông tin trở nên nhanh chóng, nhưng cũng kéo theo nhiều hành vi đăng tải, phát tán thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc bịa đặt nhằm hạ thấp uy tín của cá nhân, tổ chức. Không ít trường hợp người bị hại chịu ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, công việc, hoạt động kinh doanh và các mối quan hệ xã hội chỉ vì những thông tin không đúng sự thật được lan truyền trên internet. Theo quy định của pháp luật hiện hành, hành vi vu khống trên mạng xã hội không chỉ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính mà trong những trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xác định trách nhiệm pháp lý sẽ phụ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi, hậu quả xảy ra và các chứng cứ liên quan.
Khi phát hiện một hành vi có dấu hiệu phạm tội, nhiều cá nhân, tổ chức mong muốn thực hiện quyền tố giác để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tuy nhiên, không ít trường hợp đơn tố giác bị kéo dài thời gian giải quyết hoặc gặp khó khăn trong quá trình xác minh do thiếu tài liệu, chứng cứ hoặc nội dung trình bày chưa đầy đủ. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, tố giác tội phạm là một trong những căn cứ để cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, xác minh và xem xét việc khởi tố vụ án hình sự. Vì vậy, việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu ngay từ đầu sẽ góp phần giúp quá trình giải quyết được thực hiện nhanh chóng, khách quan và đúng quy định pháp luật.
Trong thực tế, không phải mọi trường hợp vay tiền, mượn tài sản hoặc nhận tài sản rồi không trả đều là tranh chấp dân sự. Có những hành vi ban đầu được thực hiện hoàn toàn hợp pháp nhưng sau đó người nhận tài sản lại cố ý chiếm đoạt bằng cách bỏ trốn, sử dụng tài sản vào mục đích bất hợp pháp hoặc cố tình không thực hiện nghĩa vụ trả tài sản mặc dù có điều kiện. Đây là những trường hợp có thể bị xem xét về Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017). Việc nhận diện đúng dấu hiệu của tội phạm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người bị hại cũng như tránh nhầm lẫn giữa quan hệ dân sự và trách nhiệm hình sự.
Trong các vụ án hình sự về lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, tham ô tài sản, tham nhũng và nhiều tội xâm phạm sở hữu khác, điều người bị hại quan tâm nhất thường không chỉ là người phạm tội có bị xử lý hay không mà còn là khả năng thu hồi lại tài sản đã bị chiếm đoạt. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật nhưng người bị hại vẫn chưa nhận lại được tiền hoặc tài sản. Nguyên nhân có thể xuất phát từ việc tài sản chưa được thu giữ trong quá trình điều tra, người phải thi hành án không còn khả năng tài chính hoặc việc tổ chức thi hành án phát sinh nhiều vướng mắc. Vậy việc thu hồi tài sản trong vụ án hình sự được thực hiện như thế nào? Người bị hại cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình? Luật sư có thể hỗ trợ gì trong giai đoạn thi hành án?
Chỉ một lời hẹn trên mạng xã hội, vài chục xe máy tụ tập vào ban đêm, nẹt pô, lạng lách, chạy tốc độ cao hoặc chiếm dụng lòng đường cũng có thể gây mất an ninh, trật tự và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng. Không ít người cho rằng nếu chưa xảy ra tai nạn hoặc chưa có người bị thương thì cùng lắm chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính. Thực tế, tùy theo tính chất, mức độ của hành vi và hậu quả xảy ra, người tham gia đua xe trái phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Vậy trong những trường hợp nào hành vi này có thể bị xử lý hình sự? Người chỉ đứng xem, cổ vũ hoặc hỗ trợ cho cuộc đua có phải chịu trách nhiệm pháp lý hay không?
Việc sử dụng giấy tờ giả để vay tiền tại ngân hàng, công ty tài chính hoặc vay từ cá nhân không còn là hành vi hiếm gặp. Nhiều trường hợp người vay làm giả căn cước công dân, giấy xác nhận thu nhập, hợp đồng lao động, sổ đỏ, giấy đăng ký xe hoặc các tài liệu khác nhằm tạo lòng tin để được giải ngân. Không ít người cho rằng nếu sau đó vẫn trả được tiền thì sẽ không bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc sử dụng giấy tờ giả để vay tiền có thể làm phát sinh trách nhiệm hình sự ngay cả khi khoản vay chưa đến hạn hoặc chưa phát sinh thiệt hại thực tế. Vậy hành vi này có thể bị xử lý về những tội danh nào? Người cho vay cần làm gì để bảo vệ quyền lợi nếu phát hiện giấy tờ giả? Bài viết dưới đây sẽ phân tích các quy định pháp luật hiện hành.
Các vụ việc cố ý gây thương tích hoặc xâm phạm sức khỏe người khác mà nạn nhân là phụ nữ mang thai thường đặt ra nhiều vấn đề pháp lý, đặc biệt khi hành vi dẫn đến hậu quả sảy thai. Trong những trường hợp này, nhiều người băn khoăn liệu người thực hiện hành vi có bị xử lý nghiêm khắc hơn so với các trường hợp thông thường hay không. Đây là vấn đề cần được đánh giá trên cơ sở quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, Bộ luật Dân sự năm 2015 và các tài liệu, chứng cứ của từng vụ việc cụ thể. Việc nạn nhân bị sảy thai không đồng nghĩa với việc đương nhiên áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, nhưng đây có thể là yếu tố quan trọng khi xác định tội danh, khung hình phạt hoặc quyết định hình phạt trong từng vụ án.
Việc cha mẹ dạy dỗ, uốn nắn con cái là quyền và cũng là trách nhiệm trong quá trình nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. Tuy nhiên, không ít trường hợp việc "dạy dỗ" vượt quá giới hạn, sử dụng bạo lực khiến trẻ bị thương tích hoặc bị tổn hại nghiêm trọng về thể chất, tinh thần. Khi đó, hành vi không chỉ là vấn đề đạo đức hay giáo dục gia đình mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Vậy pháp luật Việt Nam quy định như thế nào? Đánh con đến mức nào thì có thể bị xử lý hình sự?
Trong các vụ án hình sự, nhiều người chỉ tìm đến luật sư khi vụ án đã được đưa ra xét xử hoặc khi bị can đã bị tạm giam trong thời gian dài. Tuy nhiên, trên thực tế, giai đoạn điều tra là một trong những giai đoạn quan trọng nhất của quá trình tố tụng hình sự, bởi đây là thời điểm cơ quan điều tra tiến hành thu thập chứng cứ, lấy lời khai, hỏi cung bị can và làm rõ các tình tiết của vụ án. Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã ghi nhận quyền bào chữa của người bị buộc tội và quyền nhờ người bào chữa ngay từ những giai đoạn đầu của quá trình tố tụng. Việc thuê luật sư từ giai đoạn điều tra không chỉ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội mà còn góp phần hạn chế những rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong quá trình giải quyết vụ án.
Trong các vụ án hình sự, một trong những câu hỏi được người bị buộc tội và người thân quan tâm nhất là: Bao giờ được tại ngoại? Nhiều người cho rằng chỉ cần gia đình làm đơn bảo lãnh hoặc nộp tiền là sẽ được về nhà trong thời gian điều tra. Tuy nhiên, đây là quan điểm chưa chính xác. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, pháp luật không sử dụng thuật ngữ "tại ngoại". Trên thực tế, "tại ngoại" được hiểu là trường hợp người bị buộc tội không bị tạm giam hoặc được thay thế biện pháp tạm giam bằng biện pháp ngăn chặn khác theo quy định của pháp luật. Việc có được tại ngoại hay không phụ thuộc vào tính chất vụ án, nhân thân người bị buộc tội và đánh giá của cơ quan tiến hành tố tụng trong từng trường hợp cụ thể.
Khi một vụ việc có dấu hiệu tội phạm xảy ra, nhiều người thường cho rằng cơ quan điều tra sẽ ngay lập tức khởi tố và đưa người phạm tội ra xét xử. Tuy nhiên, trên thực tế, một vụ án hình sự phải trải qua nhiều giai đoạn tố tụng chặt chẽ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung), nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật và không làm oan người vô tội. Việc nắm được quy trình của một vụ án hình sự không chỉ giúp người bị tố giác, bị can, bị cáo mà còn giúp bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong từng giai đoạn tố tụng.
Khi một người bị áp dụng biện pháp tạm giam để phục vụ hoạt động điều tra, truy tố hoặc xét xử, gia đình thường rất lo lắng và mong muốn được gặp để thăm hỏi, động viên cũng như nắm bắt tình hình sức khỏe, tinh thần của người thân. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào người bị tạm giam cũng được gặp thân nhân theo yêu cầu của gia đình. Việc gặp người bị tạm giam phải tuân thủ chặt chẽ quy định của pháp luật nhằm bảo đảm yêu cầu quản lý giam giữ và không ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án. Theo quy định của Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và các văn bản hướng dẫn có liên quan, người bị tạm giam có quyền được gặp thân nhân trong những trường hợp luật định. Tuy nhiên, việc gặp phải được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền trong từng giai đoạn tố tụng và thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
Trang 2/38
English 
